Adaçayı nedir?

Adaçayı (Salvia Officinalis L.) önemli farmakolojik aktivitelere sahip bileşenleri içeren bir bitkidir. Eski çağlardan beri parfümlerde kullanılmış, lezzet vermek amacıyla yiyeceklere eklenmiş ve günlük beslenmede tedavi amaçlı yer almıştır. “Salvia” kelimesi “iyileşmek için” anlamına gelir. Orta Doğu ve Akdeniz’e özgü aromatik bir bitki olan adaçayı; Avrupa’da geleneksel tıpta sindirim sistemi rahatsızlıkları, öksürük ve bronşit, fazla terleme, yaşa bağlı kognitif hastalıklar, boğaz ağrısı ve deri iltihaplanmasında kullanılmaktadır.


Adaçayı ne işe yarar? Hangi durumlarda kullanılır?

Adaçayının kullanımı ve etkisi konusunda pek çok çalışma mevcuttur. Özellikle Alzheimer hastalığı, diyabet, yüksek kolesterol ve menopoz döneminde kullanımı ile ilgili etkili olabileceğine dair çalışmalar bulunmakla beraber; henüz bilimsel olarak kesin bir kanıt yoktur. Ayrıca olumlu etkileri doğrulayan çalışmaların pek çoğunun demlenmiş bitki çayı formundaki adaçayı yerine farklı bileşimlerdeki adaçayı yaprağı özütleri ile gerçekleştirildiği görülür.


Özellikle Suudi Arabistan’da kadınlar tarafından doğurganlığı artırmak amacıyla sıklıkla tüketilse de, artmış yumurtalık fonksiyonu üzerindeki etki daha çok adaçayı özütü ile yapılmış çalışmalarda karşılaşılır.


Adaçayı aynı zamanda hazımsızlık, mide yanması ve şişkinlik gibi sindirim ile alakalı sorunlarda kullanılır. Ayrıca antibakteriyel ve inflamasyon azaltıcı etkisi sayesinde ağız yaraları üzerinde olumlu etki gösterdiği görülür. Bu etkisi nedeniyle bazı boğaz spreylerinin içeriğinde de yer alır. Menopoza bağlı sıcak basması gibi semptomları azaltıcı özelliği mevcuttur. Fazla terlemeyi ve menopozal semptomları baskılamak amacı ile Avrupa’da kapsül formlar sıklıkla kullanılmaktadır.


Adaçayı nasıl kullanılır?

Adaçayı demlenerek bitki çayı olarak tüketilebileceği gibi boğaz ağrısı ve ağız yarası durumda gargara şeklinde kullanılabilir. Piyasada kapsül formunda adaçayı ekstresi de bulunmaktadır.


Adaçayının faydaları nelerdir?

Adaçayının yaprakları, yağı ve özütü uzun yıllardır geleneksel tıpta pek çok hastalığın tedavisi için kullanılmaktadır. Özellikle sindirim sistemi problemleri, kadınlarda menopoz sonrası ortaya çıkan sıcak basması ve uykusuzluk, ağız yaraları, yara iyileşmesi, adet döngüsünün düzenlenmesi, üst solunum yolu enfeksiyonu ve fazla terlemenin engellenmesinde doğal bir tedavi yöntemi olarak kullanılmaktadır.


Adaçayının zararları nelerdir?

-İçerdiği bazı uçucu yağ asitleri düşüğe sebep olabileceğinden gebelikte adaçayı kullanılmaması gerekmektedir. Ayrıca 12 yaş altı çocuklarda tüketimi önerilmemektedir.


-Adaçayı antidiyabetik ilaçlar ile etkileşime girerek kan şekerinin normal sınırların altına düşmesine neden olabilmektedir. Bunun yanında epilepsi tedavisinde kullanılan antikonvülsan ilaçların ve bazı antidepresanların etkisini değiştirebilir. Bu nedenle düzenli ilaç kullanımında adaçayı tüketimi konusunda dikkatli olunmalı, kullanılan ilaç ile etkileşimi konusunda hekim veya beslenme uzmanına danışılmalıdır. 


-Adaçayı yağının fazla tüketimi ateş, çarpıntı, epileptik formda nöbetlere sebep olabilmekte, toksik etki gösterebilmektedir.


-Adaçayından bulunan “thujone” maddesi fazla tüketime bağlı olarak sinir sistemi üzerinde olumsuz etkilere neden olabilir, karaciğer üzerinde toksik etkilere yol açabilir.


Adaçayı nasıl demlenir?

Adaçayı; 150-200 ml. sıcak suya 1,5-2 gram adaçayı yaprağı eklenerek demlenir. Satın alınırken depolama koşullarına dikkat edilmeli; paketlenmiş şekilde depolanmayan ve etiket bilgisi yer almayan adaçayının tüketimi tercih edilmemelidir.


Adaçayı neye iyi gelir?

Adaçayı; cilde, boğaz ağrısı ve ağız yaralarına, hazımsızlık ve mide yanmasına, öksürüğe ve bronşite, adet gecikmesine, adet dönemi öncesi görülen mide bulantısı ve baş ağrısı gibi semptomlara, stres ve uykusuzluğa iyi gelmektedir. Kan şekerinin düzenlenmesinde ve kan kolesterol düzeylerinin iyileştirilmesinde de etkili olabilmektedir.


Adaçayının idrar söktürücü özelliği var mıdır?

Adaçayı tıpkı siyah çay ve birçok bitki çayı gibi idrar söktürücü etkiye sahiptir. Bu nedenle tüketilen her bir fincan adaçayı için ilave olarak 1 bardak su tüketmek vücuttan sıvı kaybını azaltmaya yardımcı olacaktır.


Adaçayının yan etkileri nelerdir?

Adaçayı bazı ilaçlar ile birlikte tüketildiğinde ilaçların etkisini değiştirebilmektedir.


Adaçayı yağı hangi durumlarda kullanılabilir? Adaçayı yağının faydaları nelerdir?

Adaçayı yağı,  cilt üzerinde bir yara olması durumunda yüzeyel olarak uygulandığında antiseptik ve iltihaplanmayı baskılayıcı etki gösterebilmektedir. Aromaterapide 2-3 damla adaçayı yağı ile havadaki bakteri ve diğer mikroorganizmaların temizlenmesi sağlanırken, stresi azaltmaya yardımcı olmaktadır. Adaçayı yağı aynı zamanda bebeklerde koliğin geleneksel tedavisi olarak ağrıyı azaltmak amacı ile topuklara 1-2 damla sürülmektedir.


Adaçayı gargarası ağız ve diş sağlığı için kullanılabilir mi?

Adaçayı gargarası özellikle boğaz ağrısı, ağız içi yaraları ve diş eti iltihaplanması gibi durumlarda anti-bakteriyel ve anti-inflamatuar etkisi sayesinde kullanılabilir. Adaçayının diş çürüklerine sebep olan bakterilerin etkisini azaltıcı özelliği bulunmaktadır.


Adaçayı adet söktürür mü?

Adaçayı, “emenagog” yani adet görmeyi kolaylaştıran bir bitkidir. Östrojen gibi bazı hormonları uyararak adet döngüsünü düzenler. Ayrıca adet öncesi dönemde karşılaşılan baş ağrısı, mide bulantısı, ruh hali değişiklikleri ve yorgunluk gibi durumların azaltılmasına yardımcı olur.


Adaçayı tansiyonu yükseltir mi?

Bazı adaçayı türleri tansiyonu yükseltebilirken bazıları düşürücü etki gösterir. Düşük ve yüksek tansiyon problemi olan kişiler adaçayı tüketimi konusunda dikkatli olmalıdır.


Adaçayı cilde iyi gelen bitkiler arasında yer alır mı?

Adaçayının cilde faydaları en çok merak edilen konular arasında yer alıyor. Adaçayı, içerdiği karnosik ve rosmarinik asit sayesinde vücutta çeşitli faktörler nedeniyle oluşan ve hücreye zarar veren serbest radikalleri azaltarak hücre yaşlanmasını geciktirici etki gösterir. Adaçayı yağının yara iyileşmesini hızlandırıcı ve doğum sonrası karın bölgesinde oluşan çatlakları azaltıcı etkisi olabilmektedir. Bu sebeple yaşlanmayı önleyici bazı kremlerin içeriğinde de yer almaktadır.


Adaçayı hangi bitkiler ile birlikte kullanılmaz?

Adaçayı ile birlikte tüketilmemesi gereken herhangi bir bitki belirtilmemiştir. Günlük tüketimi 2 fincan ile sınırlandırmak ve gün içerisinde başka bir bitki çayı tüketmemeye özen gösterilmelidir.


Günde kaç bardak bitki çayı içilmelidir?

Bitki çayı tüketimi günde toplam 2 fincan ile sınırlandırılmalıdır.


Hamilelikte adaçayı içilir mi?

“Hamilelikte adaçayı içmek, gebelik sürecini etkiler mi?” sorusu anne adayları tarafından en çok sorulan sorulardan birini oluşturuyor. Adaçayı, adet döngüsünü harekete geçirebilen ve rahim kaslarını gevşetebilen bir etkiye sahip olduğundan hamilelikte kullanımı önerilmemektedir. Gebelikte adaçayı tüketimi düşüğe sebep olabileceğinden güvenli değildir.


Emzirme döneminde adaçayı içilir mi?

Emzirmede adaçayının etkisi bulunmaktadır. Geleneksel tıpta anne sütü azaltıcı etkisi nedeniyle bebeği sütten kesme döneminde adaçayı kullanılmaktadır. Bu sebeple emzirme döneminde adaçayı içilmesi uygun değildir.


Adaçayı uykusuzluk yapar mı?

Adaçayı uykusuzluğa neden olmamaktadır. Özellikle menopoz sonrası dönemde adaçayı yağının aromaterapide kullanılmasının uyku kalitesini arttırdığı gözlemlenmiştir. Adaçayı merkezi sinir sistemi üzerinden etki ederek sakinleştirici ve iskelet kaslarını rahatlatıcı etki gösterebilmektedir. Böylelikle uyku problemi yaşayan kişilerde adaçayı tüketimi kaliteli bir gece uykusu sağlayabilmektedir.


Adaçayının erkeklere zararı var mıdır?

Adaçayı östojen hormonunu uyarıcı bir etkiye sahip olduğundan erkeklerde fazla tüketimi sperm kalitesinde azalma ve göğüslerde büyüme gibi sorunlara yol açabilmektedir.


Adaçayı ne zaman içilir?

Adaçayı gün içerisinde ara öğünlerde veya kahvaltılarda tüketilebilir. Öğünlerden sonra tüketimi hazma yardımcı olur. Uyku problemi olan kişilerde akşam yemeğinden sonra tüketimi uykuya geçmeyi kolaylaştırabilir.  


Gebelerde adaçayı düşük yapar mı?

Adaçayı kadınlarda östrojeni uyararak adet döngüsünü tetikleyen bir etkiye sahip olduğundan gebelikte düşüklere neden olma riski mevcuttur.


Bebeklere adaçayı verilir mi?

12 yaş altı çocuklarda adaçayı tüketilmesi önerilmemektedir. Bazı Avrupa ülkelerinde 12 yaş üzerinden günde 1 fincan adaçayı tüketimi güvenli kabul edilse de kesin bir veri bulunmamaktadır. Bu nedenle 18 yaş üzeri tüketimin güvenli olduğu öne sürülmektedir.